Uli.vn
AI & Công nghệ

Nghiên cứu phát triển AI cho doanh nghiệp: làm thế nào?

Cập nhật 5 phút đọc

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Trả lời nhanh

Nghiên cứu phát triển AI là quá trình thử nghiệm có kế hoạch để biết AI có giải được một bài toán cụ thể của doanh nghiệp hay không, rồi đưa phần hiệu quả vào vận hành. Quá trình thường gồm 5 giai đoạn: chọn bài toán, chuẩn bị dữ liệu, làm bản thử, đánh giá và triển khai có giám sát.

Hai kỹ sư AI ngồi trước màn hình có hình mạng nơ-ron, người nam chỉ tay lên màn hình
Hai kỹ sư AI ngồi trước màn hình có hình mạng nơ-ron, người nam chỉ tay lên màn hình

Nhiều doanh nghiệp đã dùng thử các công cụ AI có sẵn. Có lúc kết quả rất tốt. Có lúc câu trả lời sai mà nghe vẫn rất tự tin. Khoảng cách giữa "dùng thử thấy hay" và "dùng được hằng ngày" chính là phần việc của nghiên cứu phát triển AI.

Bài này giải thích nghiên cứu phát triển AI là gì, gồm những giai đoạn nào, và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để dự án không dừng ở bản trình diễn.

Nghiên cứu phát triển AI là gì?

Nghiên cứu phát triển AI (R&D AI) là việc thử nghiệm có kế hoạch để trả lời một câu hỏi rõ ràng. Ví dụ: "AI có phân loại đúng email khiếu nại của khách không?" Câu trả lời có thể là có, có một phần, hoặc không.

Khác với một dự án phần mềm thông thường, R&D AI luôn có phần không chắc chắn. Mô hình có thể đạt 95% độ chính xác trên dữ liệu thử nhưng giảm khi gặp dữ liệu thật. Vì vậy, quá trình cần được chia nhỏ và đo lường từng bước.

Một nhóm R&D AI thường gồm người hiểu nghiệp vụ, kỹ sư dữ liệu, kỹ sư AI và kỹ sư phần mềm. Thiếu người hiểu nghiệp vụ, nhóm dễ giải một bài toán không ai cần.

5 giai đoạn của một dự án R&D AI

  1. Chọn bài toán. Chọn một việc lặp lại, có quy tắc tương đối rõ, có dữ liệu. Viết ra kết quả mong muốn bằng con số.
  2. Chuẩn bị dữ liệu. Thu thập, làm sạch, gắn nhãn mẫu. Đây thường là giai đoạn tốn công nhất.
  3. Làm bản thử. Thử 2–3 cách tiếp cận: dùng mô hình có sẵn, tinh chỉnh mô hình, hoặc kết hợp AI với quy tắc cố định.
  4. Đánh giá. So kết quả với mục tiêu trên một bộ dữ liệu mà mô hình chưa từng thấy. Ghi lại cả các trường hợp sai.
  5. Triển khai có giám sát. Đưa vào vận hành với phạm vi nhỏ, có người kiểm tra, rồi mở rộng dần.

Ví dụ: một công ty phân phối muốn AI đọc đơn đặt hàng gửi qua email và điền vào phần mềm. Giai đoạn 1 đặt mục tiêu: đọc đúng ít nhất 9 trên 10 đơn. Giai đoạn 2 gom khoảng 300 email mẫu. Giai đoạn 5 cho AI điền nháp, nhân viên duyệt trước khi lưu trong 4 tuần đầu.

Kỹ sư nữ đứng cạnh bảng trắng có sơ đồ mạng nơ-ron vẽ tay, trao đổi với đồng nghiệp

Đo kết quả thế nào cho đúng?

Một dự án AI không nên được đánh giá bằng cảm giác. Hãy chọn thước đo trước khi bắt đầu:

  • Độ chính xác: tỉ lệ kết quả đúng trên bộ dữ liệu kiểm tra.
  • Thời gian tiết kiệm: số phút một việc mất trước và sau khi có AI.
  • Tỉ lệ cần người sửa: bao nhiêu phần trăm kết quả phải chỉnh tay.
  • Lỗi nghiêm trọng: các lỗi có thể gây thiệt hại, cần đếm riêng.

Thước đo nên gắn với nghiệp vụ. Một mô hình đúng 90% có thể đủ tốt để gợi ý nhãn, nhưng chưa đủ để tự gửi thư cho khách.

Những rủi ro cần quản lý từ đầu

AI mang lại lợi ích nhưng cũng có rủi ro riêng. Khung quản lý rủi ro AI của NIST và các nguyên tắc AI của OECD đều nhấn mạnh việc nhận diện rủi ro sớm.

  • Dữ liệu cá nhân: dữ liệu khách hàng đưa vào AI phải được xử lý theo quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Xem thêm bài bảo vệ dữ liệu khách hàng.
  • Kết quả sai nhưng thuyết phục: mô hình ngôn ngữ có thể tạo thông tin không có thật. Cần cơ chế kiểm tra.
  • Thiên lệch: dữ liệu huấn luyện lệch sẽ cho kết quả lệch.
  • Phụ thuộc nhà cung cấp: nếu chỉ dùng một dịch vụ AI, đổi sang dịch vụ khác có thể tốn công.
  • Trôi dữ liệu: dữ liệu thật thay đổi theo thời gian khiến mô hình kém dần.

Cách giảm rủi ro đơn giản nhất là giữ con người trong vòng duyệt ở các bước quan trọng, nhất là giai đoạn đầu.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Trước khi bắt đầu một dự án nghiên cứu phát triển AI, hãy chuẩn bị:

  • Một người phụ trách hiểu nghiệp vụ, có thời gian trả lời câu hỏi mỗi tuần.
  • Dữ liệu mẫu thật, kể cả các trường hợp khó và trường hợp sai.
  • Mục tiêu bằng con số và mức "đủ tốt" để triển khai.
  • Kế hoạch dự phòng khi AI không chắc chắn, ví dụ chuyển cho người xử lý.

Nếu doanh nghiệp mới bắt đầu, bài ứng dụng AI cho doanh nghiệp gợi ý cách chọn tác vụ nhỏ trước. Khi dự án cần lấy dữ liệu từ nhiều hệ thống, bài kết nối dữ liệu sẽ hữu ích. Với các yêu cầu cụ thể, bước phân tích yêu cầu phần mềm giúp viết rõ bài toán trước khi làm.

Tự làm hay hợp tác với đơn vị R&D?

Doanh nghiệp có thể tự xây nhóm AI nếu AI là năng lực cốt lõi lâu dài. Cách này chủ động nhưng cần thời gian tuyển và giữ người.

Hợp tác với một đơn vị nghiên cứu phát triển phù hợp khi doanh nghiệp muốn kiểm chứng ý tưởng nhanh. Khi hợp tác, hãy thoả thuận rõ quyền với dữ liệu, mô hình, mã nguồn và tài liệu bàn giao.

Dù chọn cách nào, hãy bắt đầu bằng một bài toán nhỏ, đo được, và có người dùng thật chờ kết quả.

Nếu bạn đang cân nhắc một dự án AI, hãy liên hệ ULI để được tư vấn.

Xem thêm dịch vụ Phát triển AI Agent của ULI.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu phát triển AI mất bao lâu?

Tuỳ bài toán và dữ liệu. Một bản thử để kiểm chứng ý tưởng thường được chia thành các vòng ngắn vài tuần, mỗi vòng có kết quả đo được để quyết định đi tiếp hay dừng.

Doanh nghiệp nhỏ có cần nghiên cứu phát triển AI không?

Không phải lúc nào cũng cần. Nếu công cụ AI có sẵn đã giải được bài toán, hãy dùng công cụ đó. R&D AI phù hợp khi bài toán đặc thù hoặc cần độ chính xác cao.

Cần bao nhiêu dữ liệu để bắt đầu?

Không có con số chung. Nhiều bài toán có thể thử với vài trăm mẫu đã gắn nhãn khi dùng mô hình có sẵn. Điều quan trọng là dữ liệu mẫu phải giống dữ liệu thật.

Làm sao biết dự án AI thành công?

Đặt thước đo trước khi làm, ví dụ độ chính xác hoặc số phút tiết kiệm, rồi so sánh trên dữ liệu mà mô hình chưa từng thấy.

Thấy bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp và bạn bè.

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Bài viết liên quan

Xem tất cả →