Trả lời nhanh
Chọn đơn vị làm phần mềm uy tín nên dựa vào cách họ làm việc hơn là lời hứa. Hãy xem 7 tiêu chí: có bước phân tích yêu cầu, có tài liệu đặc tả, chia giai đoạn và nghiệm thu rõ, cam kết bảo hành, điều khoản mã nguồn, cách xử lý bảo mật và báo giá tách từng phần minh bạch.
Chọn đơn vị làm phần mềm là quyết định có ảnh hưởng nhiều năm. Phần mềm không phải món hàng mua xong là thôi. Doanh nghiệp sẽ cần sửa lỗi, nâng cấp và mở rộng, nên đối tác phù hợp quan trọng không kém bản thân sản phẩm.
Nhiều doanh nghiệp chọn theo báo giá thấp nhất hoặc theo lời giới thiệu, rồi gặp tình trạng trễ hạn, phát sinh chi phí, hoặc không lấy được mã nguồn. Bài này đưa ra 7 tiêu chí cụ thể để so sánh các đơn vị một cách khách quan hơn.
Vì sao chọn sai đơn vị làm phần mềm rất tốn kém?
Chi phí thật của một dự án hỏng không chỉ là số tiền đã trả. Còn có thời gian nhân viên tham gia, cơ hội kinh doanh bị lỡ và chi phí làm lại với đơn vị khác.
Nhiều báo cáo của Viện Quản lý Dự án (PMI) cho thấy yêu cầu không rõ ràng và quản lý thay đổi kém là những nguyên nhân hàng đầu khiến dự án vượt ngân sách hoặc trễ hạn. Đây đều là những điểm có thể kiểm tra từ trước khi ký hợp đồng.
7 tiêu chí đánh giá một đơn vị làm phần mềm

- Có bước phân tích yêu cầu. Đơn vị nghiêm túc sẽ hỏi rất nhiều trước khi báo giá. Báo giá ngay sau một cuộc gọi 15 phút là dấu hiệu đáng lo. Xem thêm bài phân tích yêu cầu phần mềm.
- Có tài liệu đặc tả được hai bên xác nhận. Đây là căn cứ để nghiệm thu và xử lý tranh chấp sau này.
- Chia giai đoạn và có nghiệm thu từng giai đoạn. Ví dụ 5 giai đoạn: phân tích, thiết kế, lập trình, kiểm thử chấp nhận, triển khai. Thanh toán gắn với kết quả từng giai đoạn.
- Quy trình xử lý yêu cầu thay đổi. Thay đổi được ghi bằng văn bản, đánh giá ảnh hưởng tới chi phí và tiến độ trước khi làm.
- Cam kết bảo hành cụ thể. Ghi rõ thời hạn tính bằng tháng, thời gian phản hồi và khắc phục lỗi nghiêm trọng tính bằng ngày làm việc. Ví dụ: bảo hành 12 tháng, phản hồi trong 1 ngày làm việc, khắc phục lỗi làm phần mềm ngừng chạy trong 2 ngày làm việc.
- Điều khoản mã nguồn và quyền sở hữu. Doanh nghiệp được chuyển giao quyền sở hữu hay chỉ được cấp quyền sử dụng, và mã nguồn được bàn giao khi nào.
- Cách xử lý bảo mật và dữ liệu. Hỏi về phân quyền, sao lưu, mã hoá và cách họ tham khảo các chuẩn như OWASP.
Câu hỏi nên đặt trong buổi gặp đầu tiên
- Anh chị đã làm dự án nào tương tự về ngành hoặc quy mô chưa, có thể cho xem bản demo không?
- Ai sẽ là đầu mối trao đổi hằng tuần với chúng tôi?
- Phần mềm sẽ chạy trên hạ tầng nào, ai chịu trách nhiệm vận hành?
- Có dùng thành phần có sẵn hay nguồn mở không, giấy phép thế nào?
- Sau thời hạn bảo hành, bảo trì tính phí ra sao?
Hãy để ý cách họ trả lời. Đơn vị tốt sẵn sàng nói "phần này chưa chắc, cần khảo sát thêm" thay vì hứa mọi thứ.
Đọc báo giá thế nào cho đúng?
Báo giá nên tách theo từng phần việc, không chỉ một con số tổng. Một báo giá minh bạch thường có:
- Khối lượng theo giai đoạn hoặc theo chức năng.
- Những gì không nằm trong phạm vi.
- Chi phí hạ tầng, bản quyền bên thứ ba nếu có.
- Chi phí bảo trì sau bảo hành.
Ví dụ: hai báo giá chênh nhau 30% có thể do một bên chưa tính phần chuyển dữ liệu cũ hoặc phần đào tạo. So sánh cùng phạm vi mới công bằng. Bài chi phí phát triển phần mềm giải thích các khoản thường gặp.
Dấu hiệu cảnh báo cần tránh
- Không có hợp đồng hoặc hợp đồng không có phụ lục đặc tả.
- Đòi thanh toán phần lớn giá trị trước khi có bất kỳ kết quả nào.
- Không cho xem bản chạy thử trong suốt nhiều tháng.
- Từ chối ghi điều khoản mã nguồn hoặc bảo hành.
- Hứa làm xong mọi thứ trong thời gian ngắn bất thường.
Về quyền tác giả đối với phần mềm, doanh nghiệp có thể tra cứu thông tin tại Cục Bản quyền tác giả và các văn bản luật liên quan trên Cổng thông tin Chính phủ.
ULI làm việc với doanh nghiệp ra sao?
ULI phát triển phần mềm theo yêu cầu theo 5 giai đoạn có kết quả bàn giao rõ, từ khảo sát đến triển khai và đào tạo. Hợp đồng mẫu của ULI có phần tài liệu đặc tả, quy trình yêu cầu thay đổi, bảo hành và hai phương án về quyền sở hữu mã nguồn để doanh nghiệp lựa chọn.
Khi nhu cầu đã có sẵn sản phẩm đáp ứng, ULI sẽ đề xuất dùng UliWork, UliPOS hoặc Uli Chat trước để tiết kiệm. Đọc thêm bài phần mềm đóng gói hay viết riêng, xem các giải pháp hoặc liên hệ ULI.
Xem thêm dịch vụ Phát triển phần mềm theo yêu cầu của ULI.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chọn đơn vị báo giá thấp nhất không?
Không nên chỉ dựa vào giá. Hãy so sánh cùng phạm vi công việc, xem quy trình, bảo hành và điều khoản mã nguồn. Giá thấp mà thiếu những phần này thường phát sinh chi phí sau.
Doanh nghiệp có được nhận mã nguồn không?
Tuỳ thoả thuận trong hợp đồng. Có thể chuyển giao quyền sở hữu kèm mã nguồn, hoặc chỉ cấp quyền sử dụng. Cần ghi rõ ngay từ đầu.
Nên thanh toán theo cách nào?
Thanh toán theo giai đoạn, gắn với biên bản nghiệm thu từng giai đoạn, giúp cả hai bên minh bạch và giảm rủi ro.
Bảo hành phần mềm thường bao gồm những gì?
Khắc phục lỗi so với tài liệu đặc tả đã nghiệm thu, trong thời hạn tính bằng tháng. Tính năng mới và lỗi do bên khác tự sửa thường không thuộc bảo hành.
Thấy bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp và bạn bè.



