Uli.vn
Phần mềm theo yêu cầu

Viết phần mềm riêng: khó khăn, thuận lợi và cách chuẩn bị

Cập nhật 5 phút đọc

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Trả lời nhanh

Viết phần mềm riêng là đặt làm phần mềm theo đúng quy trình của doanh nghiệp thay vì mua bản có sẵn. Thuận lợi lớn nhất là khớp cách làm, chủ động dữ liệu và mở rộng theo ý mình. Khó khăn là tốn thời gian, cần ngân sách ban đầu và phải có người theo sát dự án. Nên viết riêng khi quy trình thật sự khác biệt.

Chủ doanh nghiệp và lập trình viên trao đổi bên bàn có laptop
Chủ doanh nghiệp và lập trình viên trao đổi bên bàn có laptop

Đến một lúc, nhiều doanh nghiệp thấy phần mềm có sẵn không còn vừa. Nhân viên phải làm thêm bước ngoài phần mềm, ghi chú vào Excel, hoặc chụp màn hình gửi qua tin nhắn để bù chỗ thiếu. Khi đó, ý tưởng viết phần mềm riêng bắt đầu xuất hiện.

Viết phần mềm riêng có thể là quyết định đúng, nhưng cũng có thể là một dự án kéo dài và tốn kém nếu chuẩn bị chưa kỹ. Bài này nêu thẳng cả thuận lợi lẫn khó khăn, để bạn quyết định với đủ thông tin.

Viết phần mềm riêng là gì?

Viết phần mềm riêng, còn gọi là phát triển phần mềm theo yêu cầu, là việc doanh nghiệp đặt một nhóm lập trình làm phần mềm cho riêng mình. Phần mềm được thiết kế theo quy trình, cách gọi tên và quy tắc của chính doanh nghiệp đó.

Có ba cách làm phổ biến:

  • Tự xây đội lập trình nội bộ: chủ động nhất nhưng tốn chi phí tuyển dụng và giữ người.
  • Thuê đơn vị làm phần mềm: có sẵn đội ngũ và quy trình, doanh nghiệp tập trung vào nghiệp vụ.
  • Kết hợp: dùng nền tảng có sẵn cho phần chung, chỉ viết riêng phần đặc thù.

Cách thứ ba ngày càng phổ biến vì giảm được khối lượng phải làm từ đầu.

5 thuận lợi khi viết phần mềm riêng

Lập trình viên tập trung viết mã trên hai màn hình

  1. Khớp đúng quy trình. Phần mềm làm theo cách doanh nghiệp đang vận hành tốt, thay vì bắt nhân viên đổi theo phần mềm.
  2. Chủ động dữ liệu. Bạn quyết định dữ liệu lưu ở đâu, ai được xem, xuất ra sao.
  3. Mở rộng theo ý mình. Thêm tính năng khi doanh nghiệp lớn lên, không phải chờ nhà cung cấp đưa vào lộ trình.
  4. Kết nối linh hoạt. Nối với hệ thống kế toán, ngân hàng, thiết bị hay phần mềm sẵn có mà doanh nghiệp đang dùng.
  5. Tạo khác biệt. Một quy trình phục vụ khách nhanh hơn đối thủ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh.

Ví dụ: một công ty cho thuê thiết bị sự kiện cần tính giá theo ngày, theo bộ, có phụ phí lắp đặt ngoài giờ. Phần mềm bán hàng thông thường khó làm đúng cách tính này. Phần mềm riêng có thể tính tự động và giảm sai sót khi báo giá.

Những khó khăn cần biết trước

Đây là phần nhiều doanh nghiệp đánh giá thấp:

  • Thời gian: một phần mềm nhỏ thường mất khoảng 2–4 tháng từ phân tích tới chạy thật; hệ thống lớn có thể lâu hơn nhiều.
  • Ngân sách ban đầu: phải trả trước phần lớn chi phí, trước khi thấy kết quả. Xem bài chi phí phát triển phần mềm doanh nghiệp để biết cách ước tính.
  • Cần người theo sát: doanh nghiệp phải cử người trả lời câu hỏi, duyệt màn hình, kiểm thử. Thiếu người này, dự án dễ đi lệch.
  • Bảo trì lâu dài: phần mềm cần sửa lỗi, cập nhật bảo mật, thích nghi với quy định mới. Đây là chi phí định kỳ.
  • Phụ thuộc người làm: nếu mã nguồn và tài liệu không được bàn giao đầy đủ, đổi đơn vị khác sẽ rất khó.

Khi nào nên viết phần mềm riêng?

Hãy tự trả lời 4 câu hỏi sau. Nếu có từ 3 câu "có" trở lên, viết riêng đáng cân nhắc:

  1. Đã thử ít nhất 2 phần mềm có sẵn và đều phải làm vòng ngoài nhiều bước?
  2. Quy trình là thứ tạo nên khác biệt của doanh nghiệp, không phải việc chung như chấm công?
  3. Có người trong công ty dành được khoảng 20% thời gian để theo dự án?
  4. Có ngân sách cho cả phần làm mới lẫn bảo trì ít nhất 1 năm sau?

Nếu phần lớn là "không", phần mềm có sẵn thường là lựa chọn an toàn hơn. Bài phần mềm đóng gói hay viết riêng so sánh chi tiết hai hướng. Bạn cũng nên xem qua các loại phần mềm doanh nghiệp để biết nhu cầu của mình đã có sản phẩm nào đáp ứng chưa.

Chuẩn bị gì trước khi bắt đầu?

  • Viết ra bài toán: việc gì đang chậm, sai, tốn người, và muốn cải thiện bao nhiêu.
  • Thu thập giấy tờ hiện có: mẫu biểu, file Excel, hoá đơn, quy trình duyệt.
  • Chọn người phụ trách: một người có quyền quyết định và hiểu nghiệp vụ.
  • Bắt đầu nhỏ: chọn một phần cốt lõi làm trước, chạy thật, rồi mở rộng.
  • Thoả thuận về mã nguồn và tài liệu: ghi rõ trong hợp đồng phần bàn giao.

Các bước thiết kế chi tiết có trong bài thiết kế phần mềm cho doanh nghiệp. Khi chọn đối tác, đọc thêm bài chọn đơn vị làm phần mềm uy tín.

ULI nhận phát triển phần mềm theo yêu cầu và có thể dùng lại các phần sẵn có trong hệ sinh thái như UliWork cho khách hàng, kho, nhân sự, để doanh nghiệp chỉ phải làm riêng phần thật sự đặc thù. Xem giải pháp của ULI hoặc gửi nhu cầu cho đội tư vấn.

Xem thêm dịch vụ Phát triển phần mềm theo yêu cầu của ULI.

Câu hỏi thường gặp

Viết phần mềm riêng mất bao lâu?

Phần mềm nhỏ cho 1–2 bộ phận thường mất khoảng 2–4 tháng, tuỳ phạm vi. Nên chia thành nhiều đợt, mỗi đợt có phần chạy được để dùng thử sớm.

Doanh nghiệp có được sở hữu mã nguồn khi viết phần mềm riêng không?

Tuỳ thoả thuận trong hợp đồng. Hãy ghi rõ quyền sở hữu mã nguồn, tài liệu bàn giao và quyền sử dụng các thành phần có sẵn mà đơn vị làm phần mềm mang vào.

Viết phần mềm riêng có đắt hơn mua phần mềm có sẵn không?

Chi phí ban đầu thường cao hơn. Tuy vậy, cần so sánh tổng chi phí trong vài năm, gồm phí thuê bao, phí làm vòng ngoài và thời gian nhân viên bỏ ra.

Có thể bắt đầu bằng phần mềm có sẵn rồi viết riêng sau không?

Có, và đây là cách nhiều doanh nghiệp chọn. Dùng phần mềm có sẵn giúp hiểu rõ nhu cầu thật trước khi đầu tư làm riêng.

Thấy bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp và bạn bè.

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Bài viết liên quan

Xem tất cả →