Trả lời nhanh
Thiết kế UX cho phần mềm doanh nghiệp là thiết kế cách nhân viên làm việc trên phần mềm sao cho nhanh, ít sai và ít phải hỏi. Cách làm hiệu quả gồm: hiểu công việc thật của từng vai trò, vẽ khung màn hình đơn giản, cho khoảng 5 người dùng thật thử, sửa theo những chỗ họ vấp, rồi mới lập trình.
Thiết kế UX quyết định nhân viên có muốn dùng phần mềm hay không. Một phần mềm đủ chức năng nhưng khó dùng sẽ khiến mọi người quay lại sổ tay và bảng tính. Khi đó, tiền đầu tư gần như mất trắng dù hệ thống vẫn chạy.
Với phần mềm nội bộ, người dùng không có quyền chọn sản phẩm khác. Họ buộc phải dùng mỗi ngày, nhiều giờ liền. Vì vậy, mỗi bước thừa, mỗi nút khó tìm đều nhân lên thành hàng giờ lãng phí mỗi tháng.
Thiết kế UX khác thiết kế giao diện thế nào?
Giao diện (UI) là phần nhìn thấy: màu sắc, phông chữ, nút bấm. Trải nghiệm người dùng (UX) rộng hơn: người dùng đi qua bao nhiêu bước, có hiểu mình đang ở đâu không, khi nhập sai thì phần mềm báo thế nào.
Một màn hình có thể rất đẹp nhưng bắt thủ kho bấm 7 lần để tạo một phiếu nhập. Ngược lại, một màn hình đơn giản nhưng chỉ cần 3 thao tác lại được yêu thích hơn nhiều. Trong phần mềm doanh nghiệp, tốc độ và độ chính xác quan trọng hơn vẻ ngoài.
Thiết kế UX thường đi ngay sau bước phân tích yêu cầu phần mềm. Yêu cầu cho biết cần làm gì, UX cho biết làm thế nào để người dùng làm việc đó dễ nhất.
Quy trình thiết kế UX gọn cho doanh nghiệp

- Hiểu công việc của từng vai trò. Quan sát nhân viên làm việc thật trong 1–2 buổi. Ghi lại họ làm gì nhiều nhất, dùng máy tính hay điện thoại, đứng hay ngồi.
- Vẽ luồng thao tác. Với mỗi việc chính, vẽ các bước từ lúc bắt đầu đến lúc xong. Bỏ những bước chỉ tồn tại vì thói quen cũ.
- Vẽ khung màn hình. Phác thảo đen trắng trên giấy hoặc máy tính bảng, chưa cần màu. Sửa khung rẻ hơn rất nhiều so với sửa mã.
- Làm bản mẫu bấm được. Nối các khung thành bản mẫu để người dùng bấm thử như phần mềm thật.
- Thử với người dùng thật. Giao một nhiệm vụ, ví dụ "tạo đơn cho khách nợ 2 triệu", rồi quan sát mà không hướng dẫn.
- Sửa và thử lại. Ghi những chỗ người dùng dừng lại, hỏi lại hoặc bấm nhầm. Sửa rồi thử vòng tiếp theo.
Nhóm Nielsen Norman, một tổ chức nghiên cứu trải nghiệm người dùng lâu năm, khuyến nghị mỗi vòng thử chỉ cần khoảng 5 người là đã phát hiện phần lớn vấn đề lớn. Thử nhiều vòng nhỏ tốt hơn một vòng lớn.
Nguyên tắc UX riêng cho phần mềm nội bộ
- Ưu tiên việc làm nhiều nhất. Việc làm 50 lần mỗi ngày phải ở ngay màn hình đầu, việc làm 1 lần mỗi tháng có thể nằm sâu hơn.
- Dùng từ của người dùng. Viết "Phiếu nhập hàng", không viết "Giao dịch nhập kho loại 1".
- Báo lỗi dễ hiểu. "Số lượng xuất lớn hơn tồn kho (còn 12)" tốt hơn "Lỗi dữ liệu không hợp lệ".
- Hạn chế gõ tay. Dùng danh sách chọn, quét mã vạch, điền sẵn giá trị thường dùng.
- Cho phép hoàn tác. Thao tác quan trọng như xoá, huỷ đơn cần hỏi lại hoặc cho khôi phục.
- Chỉ hiện điều người đó cần. Nhân viên bán hàng không cần thấy menu kế toán. Phân quyền vừa an toàn vừa làm màn hình gọn hơn.
Đừng quên khả năng tiếp cận
Phần mềm doanh nghiệp có thể được người lớn tuổi, người thị lực kém hoặc người làm việc ngoài trời dùng. Bộ hướng dẫn WCAG của W3C đưa ra các tiêu chí như độ tương phản chữ, cỡ chữ phóng to được, dùng được bằng bàn phím.
Ví dụ: chữ xám nhạt trên nền trắng có thể trông thanh lịch trên màn hình văn phòng, nhưng gần như không đọc được dưới nắng tại bãi kho. Kiểm tra sớm giúp tránh phải làm lại cả bộ màu sau này.
Đo UX bằng con số nào?
Thiết kế tốt cần được đo, không chỉ cảm nhận. Một số chỉ số đơn giản doanh nghiệp tự theo dõi được:
- Thời gian hoàn thành một việc chính, ví dụ tạo đơn hàng.
- Tỷ lệ người dùng làm xong nhiệm vụ mà không cần hỏi.
- Số lỗi nhập liệu mỗi tuần.
- Số câu hỏi gửi về bộ phận hỗ trợ trong tháng đầu.
Ví dụ minh hoạ: nếu thời gian tạo đơn giảm từ 3 phút xuống 1 phút và mỗi ngày có 100 đơn, doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 200 phút mỗi ngày. Đó là lý lẽ rõ ràng để đầu tư vào UX.
ULI áp dụng thiết kế UX ra sao?
Trong các dự án phát triển phần mềm theo yêu cầu, ULI thiết kế giao diện và kiến trúc thành một giai đoạn riêng, có bản thiết kế để doanh nghiệp xem và góp ý trước khi lập trình. Các sản phẩm như UliPOS và UliWork cũng được rà theo nguyên tắc chữ dễ hiểu cho người ít quen công nghệ.
Đọc thêm về thiết kế phần mềm cho doanh nghiệp và ứng dụng AI trong công việc hằng ngày. Xem các giải pháp hoặc liên hệ ULI để trao đổi về dự án của bạn.
Xem thêm dịch vụ Phát triển phần mềm theo yêu cầu của ULI.
Câu hỏi thường gặp
Phần mềm nội bộ có cần thiết kế UX không?
Có. Nhân viên dùng phần mềm nội bộ nhiều giờ mỗi ngày, nên mỗi bước thừa đều thành chi phí lớn. UX tốt còn giúp đào tạo nhân viên mới nhanh hơn.
Thiết kế UX có làm dự án đắt hơn không?
Có thêm một phần chi phí ban đầu, nhưng sửa bản phác thảo rẻ hơn nhiều so với sửa phần mềm đã lập trình. Thường đây là khoản giúp tiết kiệm về tổng thể.
Cần bao nhiêu người để thử nghiệm UX?
Khoảng 5 người dùng thật cho mỗi vòng là đủ để thấy phần lớn vấn đề lớn. Nên làm 2–3 vòng nhỏ thay vì một vòng đông người.
Ai nên tham gia góp ý thiết kế?
Người trực tiếp dùng phần mềm hằng ngày quan trọng nhất, sau đó là quản lý duyệt quy trình. Chỉ nghe ý kiến lãnh đạo thường dẫn đến màn hình đẹp nhưng chậm.
Thấy bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp và bạn bè.



