Uli.vn
Thiết kế phần mềm

Kiến trúc phần mềm doanh nghiệp: chọn đúng từ đầu

Cập nhật 5 phút đọc

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Trả lời nhanh

Kiến trúc phần mềm là cách chia hệ thống thành các phần, cách các phần trao đổi dữ liệu và chạy trên hạ tầng nào. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, kiến trúc tốt thường là khối thống nhất chia mô-đun rõ ràng, có sao lưu, phân quyền và kết nối mở, thay vì chia nhỏ quá sớm thành nhiều dịch vụ khó vận hành.

Kỹ sư phần mềm vẽ sơ đồ hệ thống trên bảng kính
Kỹ sư phần mềm vẽ sơ đồ hệ thống trên bảng kính

Kiến trúc phần mềm giống phần móng và khung của một ngôi nhà. Người ở ít khi nhìn thấy nó, nhưng nó quyết định nhà có xây thêm tầng được không, có chịu được mưa bão không. Một quyết định kiến trúc sai lúc đầu có thể khiến doanh nghiệp phải làm lại hệ thống sau vài năm.

Chủ doanh nghiệp không cần biết lập trình để hiểu những điểm chính. Bài này giúp bạn đặt đúng câu hỏi khi làm việc với đội kỹ thuật hoặc đơn vị làm phần mềm.

Kiến trúc phần mềm gồm những gì?

Khi nói về kiến trúc, đội kỹ thuật thường bàn đến bốn nhóm quyết định:

  • Cách chia phần: hệ thống gồm những mô-đun nào, ví dụ bán hàng, kho, nhân sự.
  • Cách lưu dữ liệu: dùng một hay nhiều cơ sở dữ liệu, dữ liệu nào cần giữ bao lâu.
  • Cách trao đổi: các phần nói chuyện với nhau và với phần mềm bên ngoài qua giao diện lập trình (API) nào.
  • Cách vận hành: chạy trên máy chủ riêng hay đám mây, sao lưu ra sao, theo dõi lỗi thế nào.

Mỗi quyết định đều đánh đổi giữa tốc độ làm, chi phí vận hành và khả năng mở rộng. Không có kiến trúc tốt nhất cho mọi doanh nghiệp.

Các kiểu kiến trúc phổ biến

Hai kỹ sư rà soát máy chủ trong phòng thiết bị

  1. Khối thống nhất (monolith): toàn bộ hệ thống là một chương trình. Dễ làm, dễ triển khai, phù hợp giai đoạn đầu.
  2. Khối thống nhất chia mô-đun: vẫn là một chương trình nhưng chia ranh giới rõ giữa các phần. Khi cần có thể tách một phần ra riêng.
  3. Vi dịch vụ (microservices): mỗi phần là một dịch vụ độc lập. Linh hoạt khi đội ngũ lớn, nhưng tốn công vận hành và theo dõi hơn nhiều.
  4. Hướng sự kiện: các phần báo cho nhau qua "sự kiện", ví dụ "đơn đã thanh toán", giúp giảm phụ thuộc trực tiếp.

Martin Fowler, tác giả nhiều bài viết được trích dẫn rộng rãi về kiến trúc, từng khuyên nên bắt đầu với khối thống nhất rồi mới tách khi thật sự cần. Với đội phát triển dưới 10 người, chia vi dịch vụ quá sớm thường làm chậm thay vì nhanh hơn.

5 câu hỏi nên hỏi đội kỹ thuật

  1. Khi số người dùng tăng gấp 10 lần, phần nào sẽ chậm trước và xử lý thế nào?
  2. Dữ liệu được sao lưu bao lâu một lần, lưu ở đâu, đã thử khôi phục chưa?
  3. Nếu máy chủ hỏng, mất bao lâu để hệ thống chạy lại?
  4. Phần mềm kết nối với ngân hàng, hoá đơn điện tử, sàn thương mại qua đâu?
  5. Ai được xem dữ liệu nào, và thao tác quan trọng có được ghi nhật ký không?

Câu trả lời rõ ràng, có con số, là dấu hiệu đội kỹ thuật đã nghĩ kỹ. Câu trả lời mơ hồ như "yên tâm, hệ thống rất mạnh" là tín hiệu cần hỏi thêm.

Bảo mật phải nằm trong kiến trúc

Bảo mật không phải lớp sơn phủ thêm vào cuối dự án. Danh sách OWASP Top 10 liệt kê các nhóm lỗ hổng web hay gặp như kiểm soát truy cập kém, lộ dữ liệu, chèn mã độc. Phần lớn chỉ tránh được khi tính đến ngay từ thiết kế.

  • Phân quyền theo vai trò ở phía máy chủ, không chỉ ẩn nút trên màn hình.
  • Mã hoá đường truyền và dữ liệu nhạy cảm.
  • Ghi nhật ký thao tác quan trọng như sửa giá, xoá đơn.
  • Tách dữ liệu giữa các doanh nghiệp nếu hệ thống phục vụ nhiều khách.

Khung an ninh mạng của NIST là tài liệu tham khảo tốt để rà soát toàn diện hơn. Nếu phần mềm xử lý dữ liệu cá nhân, xem thêm bài bảo vệ dữ liệu khách hàng.

Sao lưu và khôi phục: con số cần chốt

Hai chỉ số nên ghi rõ trong tài liệu kiến trúc:

  • Mức mất dữ liệu chấp nhận được: ví dụ tối đa 24 giờ nếu sao lưu mỗi đêm.
  • Thời gian khôi phục: ví dụ hệ thống chạy lại trong vòng 4 giờ khi có sự cố.

Quy tắc 3-2-1 thường được nhắc tới: 3 bản sao, trên 2 loại thiết bị, ít nhất 1 bản ở nơi khác. Quan trọng hơn cả là định kỳ diễn tập khôi phục, vì bản sao lưu chưa từng khôi phục thử thì chưa chắc dùng được.

ULI tiếp cận kiến trúc thế nào?

Các sản phẩm như UliWork, UliPOS và UliGo dùng chung một nền tảng, nên dữ liệu khách hàng và đơn hàng đi liền giữa các sản phẩm. Trong dự án phát triển phần mềm theo yêu cầu, thiết kế kiến trúc là một giai đoạn có tài liệu bàn giao, đi sau phân tích yêu cầu phần mềm.

Muốn đưa AI vào hệ thống, đọc thêm bài ứng dụng AI. Xem các giải pháp hoặc liên hệ ULI để trao đổi.

Xem thêm dịch vụ Phát triển SaaS và Web App của ULI.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ có nên dùng vi dịch vụ không?

Thường là chưa nên. Khối thống nhất chia mô-đun rõ ràng dễ làm và rẻ vận hành hơn, vẫn có thể tách dần khi quy mô thật sự đòi hỏi.

Kiến trúc phần mềm có ảnh hưởng chi phí không?

Có, cả chi phí làm ban đầu lẫn chi phí vận hành hằng tháng. Kiến trúc phức tạp hơn nhu cầu sẽ tốn thêm máy chủ và công theo dõi.

Nên chạy phần mềm trên đám mây hay máy chủ riêng?

Tuỳ yêu cầu về chi phí, dữ liệu và đội vận hành. Đám mây khởi đầu nhanh, máy chủ riêng chủ động hơn. Quan trọng là có sao lưu và kế hoạch khôi phục rõ ràng.

Làm sao biết kiến trúc hiện tại có vấn đề?

Dấu hiệu thường gặp: thêm một tính năng nhỏ mất nhiều tuần, sửa chỗ này hỏng chỗ khác, hệ thống chậm hẳn vào giờ cao điểm, hoặc không ai dám nâng cấp.

Thấy bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp và bạn bè.

Chia sẻ: Facebook LinkedIn X Telegram

Bài viết liên quan

Xem tất cả →